Cemal ASLAN - Dogu Akdeniz Petrol & Gaz ve Enerji Panaroma

Bir ülkenin jeopolitik gücü, coğrafi konumu ve beşeri değerlerle oluşur. Kıbrıs Adası, Kuzeydoğu Akdeniz’de 9,283 Km2 gibi küçük yüzölçümüne sahip, kara parçasında doğal kaynakları bulunmayan bir adadır. Buna karşın önemi çok büyüktür. Bu önem coğrafi konumundan, stratejik ve jeopolitik oluşumlarından ileri gelmektedir. Kıbrıs sahip olduğu jeopolitik konumu dolayısıyla tarihsel geçmişinde ve günümüzde, Avrupa, Asya ve Afrika kıtaları arasında önemli roller oynamıştır. Ticaret yollarının kesişme noktası olması dolayısıyla tarihte pek çok devletin Kıbrıs’a sahip olma emelleri olmuştur. Kıbrıs’ı elde bulunduran güçlü bir devlet, Ortadoğu sorunlarında söz hakkına ve Ortadoğu devletleri üzerinde prestij sağlayacak bir konuma sahip olur.  Kıbrıs, Asya, Afrika ve Avrupa’nın birleştiği nokta ve Süveyş Kanalı’nın önünde sanki bir “kapı görevi” görmektedir. Günümüzde yeni jeopolitiği ile Kıbrıs ABD, Rusya, AB ve Ortadoğu’nun birleşme noktasındadır. Bu evrensel güç odaklarının çıkarlarının...

Yarı kapalı bir deniz olan Akdeniz; Doğu Havzası ve Batı Havzası olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Doğu Akdeniz Havzası, Tunus’taki Bon Burnu ile İtalya’da Sicilya Adası’nın batıya uzanan ucunda Lilibeo Burnu arasında çizilen hat ile Batı Akdeniz Havzasından ayrılmaktadır. Girit, Karpatos, Kasos ve Rodos adalarıyla da Ege Denizi’nden ayrılmaktadır. Doğu Akdeniz havzası, mevcut siyasi konjonktür açısından oldukça karışık bir coğrafya olma özelliğine sahiptir. Bunun nedeni, Doğu Akdeniz olarak anılan yerin Yunanistan, Türkiye, Suriye, Lübnan, İsrail, Filistin, Mısır, İngiltere, KKTC ve GKRY kıyıları ile çevrili olmasıdır. Bölgede kıyıdaş devletler ya da hükümetler arasındaki mevcut ciddi uyuşmazlıklar, çatışan menfaatler ve birbirlerine olan güvensizlikler bulunmaktadır. Son yıllarda bölgede varlığından söz edilen zengin hidrokarbon, petrol ve doğalgaz yatakları, bu uyuşmazlıkları daha da alevlendirmektedir. Bölgeye ve bölge devletlerine ilişkin gelişmeler, Türkiye’nin Doğu Akdeni...

Doğu Akdeniz’de neler oluyor diye bakıyorum, dış politikasını Avrupalılaştırmış GKRY ve Yunan ikilisi, Doğu Akdeniz’de Türkiye ile yeni uyuşmazlıklar inşa ediyor. Doğu Akdeniz, bir uyuşmazlık alanı haline dönüşüyor. Bu sebeple, tarihi günler yaşadığımızı söylüyorum.  Ben neler olduğunu, hukuki sonuçlar doğuran olaylar itibariyle izlemeye çalıştım. Doğu Akdeniz’de neler oluyor? Neler olduğuna haritada bakalım. Harita-1de gösterilen kare içerisinde NIMA’nın (National Imagery & Mapping Agency, Maritime Safety Information Center) 552/2002 ve 590/2002(54, 56) sayılı Hydrolant Mesajlarında GKRY bandıralı Northern Access adlı Geminin 11-19 Mart 2002 tarihleri arasında 35º-30' 00" N 32º-30' 00" N ve 027º-50' 00" E 029º-20' 00" E koordinatları ile belirlenen sahada jeofizik araştırmalar yapacağı ilan edildi. Bu koordinatlar içinde GKRY bandıralı Northern Access isimli bir gemi, sismik araştırmalar yapmaya teşebbüs de etti. Bu bölgede kıta sahanlığı hak...

Yıllarca süren eylemsizlik ve uyuşukluktan sonra, bölgenin gazının nihayet pazarlara doğru hareket etme ihtimalleri gelişiyor. Bazen deneyimli bir petrolcü bile derin bir nefes almalı ve bir diplomatın tonunu ve tavrını benimsemelidir. Bu, yakın zamanda Eni'de keşif başkanı Luca Bertelli ile oldu. Mart ayında Kıbrıs'ın Lefkoşa'daki Körfez Yayınları'nın sponsorlugunda Doğu Akdeniz Gaz Konferansında hitaben yaptığı konuşmada, gaz ihracatının ne zaman başlayacağı tahmininde aşırı iyimserlik konusunda uyardı. “Bölge jeopolitik olarak karmaşık” dedi. Bölge jeopolitik olarak karmaşık: Bunu tekrar söyleyebilirsin. Eğer Bertelli ve Eni bunu daha önce bilmiyorsa, Şubat ayında şirketlerinin kendisini jeopolitiğe sahip göz küresi bulduğu zaman kesinlikle biliyorlardı. Eni'nin sondajı, Türk donanmasının Kıbrıs'ın deniz kıyısındaki Blok 3'teki hedef bölgeye ulaşmasını engelledi. Türkiye, Kıbrıs'ın bazı bölgelerinin kendi kıta sahanlığında kaldığını ve her durumda b...

Eni's parallel-development method has enabled it to smash records at its mega-giant Zohr gas project. The nearly complete control room at Eni's Zohr onshore facility on the Mediterranean coast west of Port Said has all the appearances of a mission control centre for a space programme. Semi-circular consoles are arranged in front of a giant screen high up on the wall ahead. Beneath the tiled floor, workers are feeding in and connecting lines of cable—some of the 1,600 kilometres that have been installed thus far at the plant. This building, smelling of newly applied paint and cement, will soon take charge of every single aspect of the Zohr project. It will link by radio to an unmanned control platform 85km offshore, which in turn, by means of fibre-optic cables and hydraulic and electrical lines, will set the flow of gas at the Zohr field, which is 190km north of Port Said. The Eni staff like to point out that the control platform lies 160km from the field, "the distance ...

Doğu Akdeniz son yıllarda dünya gündeminde potansiyel  do ğ al gaz kaynaklar ı  konusuyla birlikte anılır oldu. Bunda İsrail ve Mısır açıklarındaki sırasıyla Leviathan, Tamar ve Zohr sahalarında kayda değer miktarda doğalgaz keşfedilip üretilmesi önemli rol oynadı. Bunun yanında diğer kıyıdaş ülkeler olan Lübnan, Suriye, Türkiye ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti deniz alanlarındaki potansiyel rezervler de konuşulmaya başlandı. İsrail ve Mısır’ın aksine diğer ülkelerde henüz büyük bir gaz keşfi söz konusu değil. Bu açıdan abartılı rakamlara itibar edilmemeli. Mısır’ın sahip olduğu ve üretimde Eni-Rosneft-BP gibi şirketlerinin pay sahibi olduğu 850 milyar  metreküp  gaz keşfedilen Zohr sahası sayesinde ise Mısır uzun bir aradan sonra tekrar net gaz ihracatçısı konumuna yükselirken ihracat için LNG yatırımları yapılıyor. İsrail’in Doğu Akdeniz’de, Leviathan ve Tamar olmak üzere iki önemli gaz yatağı bulunuyor. Bu ikisinin yanında diğer ...